Rebound trong bóng rổ: OREB, DREB, cách tính và cách đọc thống kê

Trong bóng rổ, rebound thường được chia thành hai loại là offensive rebound (OREB) và defensive rebound (DREB).

Ví dụ, một cầu thủ có 3 OREB và 7 DREB thì tổng cộng có 10 REB.

Khi nào một tình huống được tính rebound?

Theo FIBA, rebound được tính khi một cầu thủ hoặc một đội lấy được quyền kiểm soát bóng sống sau một cú ném không vào, hoặc sau quả ném phạt cuối cùng bị trượt khi bóng vẫn còn sống.

Điều cần chú ý ở đây là phải kiểm soát được bóng. Chạm vào bóng thôi chưa chắc đã được tính rebound.

·        Bắt được bóng và giữ chắc: có thể được tính rebound.

·        Chủ động tip bóng về phía rổ để dứt điểm: có thể được tính rebound.

·        Chủ động hướng bóng cho đồng đội và đồng đội kiểm soát được bóng: có thể được tính rebound.

·        Chỉ chạm nhẹ vào bóng rồi bóng tiếp tục bay tự do: chưa chắc được tính rebound.

Chẳng hạn A chỉ chạm tay vào bóng nhưng không giữ được, sau đó B bắt chắc bóng. Trong trường hợp này, rebound thường được tính cho B.

OREB giúp đội tấn công có thêm cơ hội thế nào?

Khi đội vừa ném trượt tự lấy lại bóng, đó là offensive rebound. Đội này vẫn giữ bóng và có thể tổ chức thêm một lần dứt điểm.

Một tình huống đơn giản có thể diễn ra như sau:

1.     Đội A ném trượt.

2.     Đội A lấy được OREB.

3.     Đội A có thêm một cơ hội ném.

Nếu đội ghi điểm sau offensive rebound, trước khi đối thủ giành lại bóng, số điểm đó được FIBA tính vào second-chance points.

Người lấy rebound cũng không cần phải là người ghi điểm. Ví dụ A ném trượt, B lấy OREB rồi chuyền ra ngoài cho C ném 3 điểm vào. Đội vẫn có 3 second-chance points.

OREB có tạo ra một possession mới không?

Nếu tính possession theo thống kê FIBA thì không. Khi đội tấn công ném trượt rồi tự lấy OREB, đợt tấn công đó vẫn tiếp tục.

Vì vậy, một đội có thể có 2 FGA trong cùng một possession: ném trượt, lấy OREB rồi ném thêm lần nữa.

Shot clock sau offensive rebound

Possession trong thống kê và shot clock là hai chuyện khác nhau. Ở NBA, nếu đội tấn công lấy lại bóng sau một cú ném trượt đã chạm vành, shot clock sẽ được đưa về 14 giây trong những tình huống được luật quy định.

Nói cách khác, lấy được OREB không có nghĩa đội tấn công luôn được nhận lại đủ 24 giây.

Khi nào không nên dồn quá nhiều người tranh OREB?

OREB giúp đội có thêm cơ hội ghi điểm, nhưng nếu quá nhiều cầu thủ cùng lao vào tranh bóng mà không lấy được, phía sau có thể không còn đủ người phòng ngự.

Lúc đó đối thủ rất dễ đẩy nhanh bóng và phản công. Vì thế, mỗi đội thường phải cân bằng giữa việc tranh offensive rebound và lùi về phòng ngự.

DREB giúp kết thúc một pha phòng ngự ra sao?

Defensive rebound được tính khi đội phòng ngự lấy được bóng sau cú ném trượt của đối thủ.

Ví dụ, đối thủ ném trượt 10 lần nhưng lấy lại được 4 OREB. Điều đó có nghĩa đội phòng ngự chỉ thật sự giành được bóng ở 6 tình huống còn lại.

Vì vậy, ép đối thủ ném trượt chưa phải là xong một pha phòng ngự. Đội vẫn phải box out và lấy được DREB.

Sau khi lấy DREB, cầu thủ có thể:

·        tự dẫn bóng lên;

·        chuyền cho cầu thủ cầm bóng chính;

·        chuyền nhanh lên phía trên để mở phản công.

Những tình huống rebound dễ bị hiểu nhầm

Block và rebound có thể xuất hiện cùng lúc

Có. Block và rebound là hai chỉ số riêng.

Nếu một cú ném bị block nhưng bóng vẫn còn sống, sau đó có cầu thủ bắt và kiểm soát được bóng, tình huống đó có thể có cả block và rebound.

Ví dụ A ném, B block, bóng rơi ra và C của đội phòng ngự bắt được. Nếu tình huống đáp ứng cách ghi thống kê, B có 1 block, còn C có 1 DREB.

Team rebound không phải loại rebound thứ ba

Không phải rebound nào cũng được ghi cho một cầu thủ cụ thể. Có những tình huống rebound được tính cho cả đội, gọi là team rebound.

Ví dụ:

·        bóng ra ngoài trước khi có cầu thủ nào kiểm soát;

·        xảy ra foul trước khi có người giữ được bóng;

·        nhiều cầu thủ cùng một đội tham gia tình huống held ball;

·        bóng mắc giữa vành và bảng hoặc ở bộ phận đỡ rổ.

Team rebound vẫn có thể là offensive hoặc defensive, tùy đội nào được quyền bóng. Nó không phải một loại rebound riêng bên cạnh OREB và DREB.

Tip-in vẫn có thể được tính OREB

Nếu một cầu thủ chủ động tip bóng về phía rổ sau cú ném trượt và hành động đó được xem là có kiểm soát, FIBA có thể tính cho cầu thủ đó 1 OREB và một lần dứt điểm tiếp theo.

Cầu thủ không nhất thiết phải bắt bóng bằng hai tay rồi tiếp đất mới được tính rebound. Nhưng nếu chỉ vô tình chạm vào bóng thì chưa chắc đã được tính.

Airball vẫn có thể có rebound

Bóng không nhất thiết phải chạm vành mới có rebound. FIBA có ví dụ về cú ném không chạm vành nhưng cầu thủ đối phương sau đó lấy được bóng và vẫn được tính defensive rebound.

Tuy nhiên, trường hợp người ném tự bắt lại airball của mình cần xem riêng. Theo luật NBA, người ném không được là người đầu tiên chạm lại bóng nếu cú ném không chạm bảng, vành hoặc một cầu thủ khác.

Không phải quả ném phạt trượt nào cũng có rebound

·        Trượt quả 1 trong 2: thường chưa có rebound vì vẫn còn quả ném tiếp theo.

·        Trượt quả 2 trong 2 và bóng vẫn sống: có thể có rebound.

Theo cách tính của FIBA, rebound thường được tính sau quả ném phạt cuối cùng bị trượt khi bóng vẫn còn sống.

Có tình huống ném trượt nhưng không được tính rebound

Nếu cú ném không chạm vành, shot clock hết và trọng tài thổi shot-clock violation trước khi có cầu thủ kiểm soát bóng, FIBA quy định không tính rebound cho tình huống đó.

Cách xem chỉ số rebound trong box score

Chỉ nhìn số REB mỗi trận chưa đủ để biết ai rebound tốt hơn, vì con số này còn phụ thuộc vào thời gian thi đấu và số lần bóng bật ra khi cầu thủ có mặt trên sân.

Ví dụ, hai cầu thủ đều có 8 REB:

·        A chơi 36 phút;

·        B chơi 24 phút.

Nếu chỉ quy đổi theo thời gian, 8 rebound trong 24 phút sẽ tương đương:

8 ÷ 24 × 36 = 12 rebound mỗi 36 phút

Con số này chỉ dùng để so sánh tốc độ tạo rebound. Nó không có nghĩa cầu thủ B chắc chắn sẽ lấy được 12 rebound nếu thật sự chơi 36 phút.

Khi so sánh hai cầu thủ, còn phải nhìn vị trí thi đấu, số cú ném trượt khi họ ở trên sân, nhiệm vụ box out và cách đội bóng tổ chức chơi.

REB%, OREB% và DREB%

·        REB%: tỷ lệ rebound có sẵn mà cầu thủ hoặc đội lấy được.

·        OREB%: tỷ lệ offensive rebound có sẵn mà cầu thủ hoặc đội lấy được.

·        DREB%: tỷ lệ defensive rebound có sẵn mà cầu thủ hoặc đội lấy được.

NBA Stats dùng những chỉ số này để nhìn rebound theo tỷ lệ, thay vì chỉ nhìn tổng số.

Ví dụ, nếu trong thời gian một cầu thủ ở trên sân có 20 cơ hội rebound phù hợp và anh ta lấy được 5 rebound:

5 ÷ 20 × 100% = 25%

25% ở đây chỉ là con số dùng để minh họa cách tính, không phải mức chuẩn của NBA.

Contested rebound là gì?

Trong NBA Tracking, một rebound được tính là contested nếu có ít nhất một đối thủ đứng trong phạm vi 3,5 feet quanh người lấy rebound. Nếu không có đối thủ trong khoảng đó, rebound được xếp là uncontested.

3,5 feet tương đương khoảng 1,07 mét.

Vì vậy, hai cầu thủ cùng có 10 REB nhưng cách họ lấy bóng có thể rất khác. Một người có thể lấy nhiều rebound khi phải tranh chấp, trong khi người kia có nhiều rebound lúc không có đối thủ đứng gần.

Rebound Chances và REB Chance%

NBA Tracking còn có chỉ số Rebound Chances. Một cầu thủ được tính có một rebound chance nếu anh ta là người gần bóng nhất tại một thời điểm trong khoảng từ lúc bóng đi xuống qua độ cao của vành cho đến khi có người kiểm soát hoàn toàn quả bóng.

REB Chance% = số rebound lấy được ÷ số rebound chances × 100%

Ví dụ, một cầu thủ có 12 rebound chances và lấy được 9 rebound:

9 ÷ 12 × 100% = 75%

75% ở đây chỉ là ví dụ để dễ hiểu cách tính, không phải mốc để đánh giá cầu thủ rebound tốt hay kém.

REB% và REB Chance% cũng không giống nhau.

5 việc nên làm khi tranh rebound

Khi bóng được ném lên, có thể nhớ theo thứ tự:

Tìm người → box out → nhìn hướng bóng → chọn lúc bật → giữ chắc bóng

1. Tìm đối thủ trước

Một lỗi khá thường gặp là chỉ ngẩng đầu nhìn bóng mà quên mất đối thủ đang đứng ở đâu.

Khi cú ném được thực hiện, nên nhanh chóng xác định cầu thủ mình cần box out. Nếu để đối thủ chạy vào phía trong trước, việc lấy rebound sẽ khó hơn nhiều.

2. Box out để giữ vị trí

Box out đơn giản là đứng ở vị trí khiến đối thủ khó đi thẳng tới chỗ bóng rơi.

4.     Tìm cầu thủ cần box out.

5.     Di chuyển vào giữa đối thủ và khu vực gần rổ.

6.     Hạ thấp trọng tâm để đứng chắc hơn.

7.     Dùng thân người giữ vị trí đúng luật.

8.     Sau đó mới di chuyển tới điểm bóng rơi.

Box out không có nghĩa là kéo, ôm hay đẩy đối thủ bằng tay.

3. Nhìn hướng bóng bật ra

Không thể đoán chính xác mọi quả rebound, nhưng có thể nhìn một số dấu hiệu để phản ứng sớm hơn:

·        người ném đứng ở đâu;

·        bóng bay cao hay thấp;

·        bóng chạm phần nào của vành;

·        bóng có chạm bảng hay không;

·        sau lần chạm đầu tiên bóng bật mạnh hay nhẹ.

Các cú ném xa thường có thể tạo ra bóng bật xa hơn, nhưng điều này không đúng với mọi cú 3 điểm. Bóng vẫn có thể bật gần hoặc xa tùy vào điểm chạm và đường bóng.

4. Đừng bật quá sớm

Nhảy cao không giúp nhiều nếu cầu thủ chọn sai thời điểm.

Nếu bật ngay khi bóng vừa chạm vành, cầu thủ có thể đã bắt đầu rơi xuống trong lúc bóng vẫn còn ở trên cao. Người bật sau một nhịp đôi khi lại có lợi thế hơn.

Trước khi bật, nên để ý:

·        bóng đang ở độ cao nào;

·        bóng bật nhanh hay chậm;

·        đối thủ đang ở đâu;

·        bóng có khả năng bị tip thêm lần nữa hay không.

Gần rổ, bóng đôi khi bị tip hai hoặc ba lần trước khi có người bắt được. Vì thế, đứng vững sau khi tiếp đất và có thể bật lại nhanh cũng rất có ích.

5. Lấy được bóng rồi phải giữ được bóng

Nếu có đủ khoảng trống, nên bắt rebound bằng hai tay. Sau khi tiếp đất, giữ bóng chắc và đừng hạ bóng xuống quá thấp khi xung quanh có nhiều người.

Một center vừa lấy được DREB mà đưa bóng xuống ngang đầu gối rất dễ bị hậu vệ đối phương chọc mất bóng.

Sau khi giữ chắc bóng, nhìn lên sân để chọn cách xử lý: tự dẫn bóng, chuyền cho ball handler hoặc chuyền nhanh lên phía trước.

7 lỗi thường gặp khi tranh rebound

·        Chỉ nhìn bóng: dễ để đối thủ chạy vào chiếm vị trí trước.

·        Không box out: dù bật tốt vẫn có thể không tới được chỗ bóng rơi.

·        Nhảy quá sớm: rơi xuống trước khi bóng tới tầm bắt.

·        Tip bóng khi hoàn toàn có thể bắt: tự biến bóng của mình thành một tình huống tranh chấp.

·        Hạ bóng quá thấp: dễ bị đối thủ chọc mất.

·        Cứ lấy OREB là ném ngay: đôi khi chuyền bóng ra ngoài sẽ tạo được cú ném tốt hơn.

·        Quá nhiều người cùng tranh OREB: nếu không lấy được bóng, đội dễ bị phản công.

Bài tập rebound đơn giản có thể tập ngay

Tập box out trước khi lấy bóng

Cho một người đứng tấn công phía sau và một người phòng ngự phía trước. Khi bóng được ném lên, người phòng ngự phải làm đúng thứ tự:

tìm người → box out → giữ vị trí → đi lấy bóng

Mục đích của bài này là tạo thói quen không chạy thẳng theo bóng ngay từ đầu.

Tập nhìn điểm bóng rơi

Có thể thực hiện khoảng 10–20 cú ném từ nhiều vị trí khác nhau rồi chỉ tập trung nhìn:

·        bóng chạm phần nào của vành;

·        bóng bật gần hay xa;

·        điểm rơi đầu tiên nằm ở đâu.

10–20 cú chỉ là số lượng tham khảo. Có thể tăng hoặc giảm tùy buổi tập.

Tập rebound rồi chuyền bóng

Sau khi bắt bóng, làm lần lượt:

bắt bằng hai tay → tiếp đất chắc → giữ bóng → xoay người → tìm đồng đội → chuyền

Nếu vẫn hay mất bóng ngay sau rebound, chưa cần cố chuyền thật nhanh. Nên tập giữ bóng chắc và đứng vững trước.

Tập bằng cách xem trận đấu

Khi xem một trận trong danh sách trận bóng rổ, có thể chọn khoảng 10 cú ném trượt liên tiếp và chỉ để ý ba việc:

9.     Ai box out trước?

10.  Bóng bật về hướng nào?

11.  Đội nào cuối cùng lấy được bóng?

Xem theo cách này sẽ dễ nhận ra rằng rebound không chỉ phụ thuộc vào chiều cao hay khả năng bật. Vị trí đứng và thời điểm di chuyển cũng ảnh hưởng rất nhiều.

Finally

Nếu chỉ cần nhớ những điểm quan trọng nhất về rebound, có thể nhớ như sau:

·        REB = OREB + DREB.

·        OREB giúp đội vừa ném trượt tiếp tục tấn công.

·        DREB giúp đội phòng ngự lấy lại quyền kiểm soát bóng.

·        Chỉ chạm vào bóng chưa chắc được tính rebound. Cầu thủ hoặc đội phải có sự kiểm soát bóng.

·        Team rebound không phải một loại rebound thứ ba.

·        Khi xem thống kê, không nên chỉ nhìn REB mỗi trận. Có thể xem thêm REB%, OREB%, DREB%, contested rebounds và Rebound Chances.

·        Khi chơi, nên nhớ thứ tự tìm người → box out → nhìn hướng bóng → chọn thời điểm bật → giữ chắc bóng.

·        Ở NBA, hai con số thường gặp liên quan đến rebound là 14 giây trên shot clock sau một số tình huống offensive rebound và 3,5 feet, khoảng 1,07 m trong cách xác định contested rebound của NBA Tracking.