Chắn bóng và đập bóng trong bóng chuyền khác nhau như thế nào? Kỹ thuật và bài tập cho người mới

Một luật cần nhớ: nếu bóng chạm hàng chắn hợp lệ, lần chạm đó không tính vào ba lần chạm của đội. Sau khi bóng chạm block, đội vẫn còn tối đa ba lần chạm để đưa bóng sang sân bên kia.

Đập bóng: chạy đà thế nào cho đúng?

Nếu thuận tay phải, có thể chạy theo nhịp:

phải → trái → phải → trái → bật.

Nếu thuận tay trái thì làm ngược lại:

trái → phải → trái → phải → bật.

Không cần chạy thật nhanh ngay từ bước đầu. Cách dễ kiểm soát hơn là bắt đầu chậm, sau đó tăng tốc ở hai bước cuối rồi bật lên.

USA Volleyball cũng nhấn mạnh rằng hai bước cuối rất quan trọng và khuyên người chơi tăng tốc ở cuối đường chạy thay vì lao nhanh ngay từ đầu.

·        Chạy xong rồi phải đứng chờ bóng: thường là bạn chạy vào quá sớm.

·        Phải kéo dài bước cuối để đuổi theo bóng: thường là bạn vào muộn hoặc đứng sai chỗ ngay từ đầu.

·        Hay lao người vào lưới: thử giảm tốc độ ở mấy bước đầu.

Bài tập: chạy đà không bóng 8–12 lần mỗi hiệp, tập 2–3 hiệp. Nghỉ khoảng 45–90 giây giữa các hiệp.

Đập bóng: bật ở đâu và chạm bóng ở đâu?

Khi đánh, cố gắng để bóng ở:

·        phía trước người;

·        hơi lệch về phía vai đánh;

·        đủ xa để tay gần như duỗi hết;

·        không nằm ngay trên đầu hoặc phía sau đầu.

USA Volleyball cũng khuyên nên giữ bóng ở phía trước. Khi bóng ở đúng vị trí này, người đập dễ nhìn thấy hàng chắn và khoảng trống phía sau hơn.

·        Bóng thường nằm sau đầu: xem lại điểm bật, có thể bạn đang chạy quá sâu vào dưới bóng.

·        Bóng ở quá xa phía trước: có thể bạn bật cách bóng quá xa.

·        Lúc nào cũng phải với tay: nên sửa lại vị trí bật trước khi nghĩ đến chuyện tăng lực.

Bài tập: nhờ đồng đội tung 8–12 quả. Chạy đà rồi bắt bóng bằng hai tay ở điểm cao phía trước thay vì đập. Khi phần lớn các quả đều bắt được đúng chỗ, mới chuyển sang đánh bóng.

Đập bóng: bật, vung tay và tiếp đất

1.     Ở những bước cuối, hạ người xuống vừa phải.

2.     Đưa hai tay ra sau.

3.     Khi bật, vung hai tay lên.

4.     Đưa khuỷu tay đánh lên cao.

5.     Dùng tay còn lại để giữ cơ thể cân bằng.

6.     Tăng tốc cả cánh tay vào bóng.

7.     Khi có thể, tiếp đất bằng hai chân và giữ người ổn định.

Không cần ngồi xuống quá sâu trước khi bật vì như vậy dễ làm chậm nhịp. Cú đập cũng không chỉ dùng sức tay. Chân tạo lực bật, thân người và vai hỗ trợ xoay, sau đó cánh tay mới tăng tốc vào bóng.

Khi tiếp đất, để gối và hông hơi gập. Không khóa cứng đầu gối và cũng không nên lao sâu vào dưới lưới.

Theo luật FIVB, một phần bàn chân có thể vượt qua đường giữa nếu một phần bàn chân vẫn chạm hoặc nằm ngay phía trên đường giữa và không gây cản trở cho đối phương. Nếu cả bàn chân vượt hẳn sang sân bên kia hoặc làm ảnh hưởng đến đối phương thì có thể bị tính lỗi.

Bài tập: đánh dấu một điểm bật và một điểm tiếp đất trên sàn. Nếu tập nhiều lần mà vẫn thường xuyên rơi quá sát lưới hoặc lệch nhiều sang bên, hãy giảm tốc độ chạy trước.

Đập bóng: nên đánh vào đâu?

USA Volleyball cũng khuyên người tấn công nên học cách tận dụng tay chắn của đối phương, chứ không phải lúc nào cũng cố né block.

Có thể nhìn theo thứ tự:

đọc đường chuyền → chạy đến điểm bật → liếc nhanh hàng chắn → nhìn lại bóng → đánh.

Trước khi chọn hướng đánh, cố gắng nhìn nhanh mấy điểm này:

·        có bao nhiêu người đang chắn;

·        blocker ngoài đang đứng ở đâu;

·        giữa hai người chắn có khe hay không;

·        đường dọc hay đường chéo đang thoáng hơn.

Bài tập kiểm soát hướng: chọn một vùng khoảng 2 × 2 m rồi đánh 10 quả với lực vừa phải. Khi khoảng 6–7/10 quả đi vào hoặc gần vùng đó mà động tác vẫn ổn, mới tăng lực hoặc thu nhỏ mục tiêu.

Bài tập nhìn block: tập 10–15 đường chuyền, để blocker thay đổi vị trí. Đừng chọn sẵn hướng trước khi chạy. Hãy nhìn block rồi mới quyết định đánh đâu.

Chắn bóng: đứng thế nào trước khi di chuyển?

·        Hơi gập gối.

·        Chia trọng lượng đều lên hai chân.

·        Đừng đứng thẳng cứng người.

·        Giữ hai tay ở vị trí có thể đưa lên nhanh.

·        Không đứng quá sát lưới.

USA Volleyball đưa ra khoảng 1,5–2 feet, tức khoảng 45–60 cm, làm mốc tham khảo ban đầu cho middle blocker. Tuy nhiên, khoảng cách này vẫn cần chỉnh theo chiều cao, sức bật và cách chắn của từng người.

Cách thử: đứng cách lưới khoảng 45–60 cm rồi bật tại chỗ, đưa tay qua lưới. Nếu người cứ lao vào lưới hoặc tay khó đưa sang bên kia, hãy chỉnh lại khoảng cách một chút.

Chắn bóng: nên nhìn vào đâu?

Cách đơn giản nhất là nhìn theo thứ tự:

bước một → chuyền hai → người đập → bóng.

8.     Nhìn bóng đi đến chuyền hai.

9.     Khi bóng rời tay chuyền hai, xác định bóng được chuyền đi đâu.

10.  Chuyển mắt sang người đập.

11.  Nhìn đường chạy, vai và tay đánh của họ.

12.  Khi đã đến đúng vị trí chắn, quay lại nhìn bóng.

USA Volleyball cũng hướng dẫn blocker theo cách này để tránh tình trạng chỉ nhìn bóng rồi phản ứng quá chậm.

Bài tập: tập 10–15 quả mỗi vòng. Ban đầu chỉ cho chuyền ra hai biên. Khi blocker đã đọc được hướng khá ổn thì mới thêm bóng nhanh ở giữa.

Chắn bóng: di chuyển thế nào cho kịp?

Nếu chỉ cần đi một đoạn ngắn, có thể dùng bước ngang.

Nếu phải đi xa hơn, có thể dùng nhịp:

bước sang hướng bóng → bước chéo → khép chân → bật.

USA Volleyball cũng hướng dẫn kỹ thuật swing block khi blocker cần di chuyển ngang xa hơn.

·        Đến đúng chỗ trước rồi mới nghĩ đến việc bật thật cao.

·        Đừng bật khi người vẫn còn trôi mạnh sang ngang.

·        Không chỉ nhìn vào giữa người đập để căn vị trí.

·        Nên nhìn vai đánh, vị trí bóng và chỗ bóng có thể đi qua lưới.

Bài tập: di chuyển sang trái 5–8 lần và sang phải 5–8 lần mỗi hiệp. Có thể tập 2–3 hiệp.

Chắn bóng: bật lúc nào?

Đừng áp dụng cứng một kiểu như “người đập bật thì mình bật theo”. Thời điểm còn phụ thuộc vào đường chuyền, tốc độ tấn công và vị trí bóng.

USA Volleyball cũng nhấn mạnh rằng blocker nên đọc tình huống thay vì đoán trước: nhìn chuyền hai để biết bóng đi đâu, sau đó nhanh chóng chuyển sang nhìn người tấn công.

Bài tập: cho người tấn công thực hiện 8–12 pha ở tốc độ vừa phải. Lúc đầu chỉ tập đúng nhịp bật, chưa cần cố chắn chết bóng. Khi tay thường xuyên lên đúng lúc người đập chạm bóng thì mới tăng tốc.

Chắn bóng: đặt tay thế nào?

·        Đưa hai tay lên nhanh.

·        Mở các ngón tay.

·        Giữ bàn tay chắc nhưng không cần gồng cứng.

·        Đưa tay lên cao và sang phía bên kia lưới trong phạm vi luật cho phép.

·        Hướng tay vào trong sân.

·        Không quạt tay hoặc vỗ vào bóng như khi đập.

USA Volleyball khuyên blocker không chỉ đưa tay thẳng lên mà nên đưa tay qua mặt phẳng lưới. Cách này giúp che được nhiều hơn và dễ kiểm soát bóng hơn.

Họ cũng nhấn mạnh rằng hai tay nên tạo thành một mặt chắn chắc và ổn định, thay vì cố vỗ vào bóng.

Bài tập: bật chắn tại chỗ 6–10 lần mỗi hiệp, tập 2–3 hiệp. Nếu tay bắt đầu mất ổn định hoặc tiếp đất không còn chắc thì nên dừng.

Chắn đôi: làm sao để không hở khe?

·        Hai blocker cần đến cùng một khu vực.

·        Cố gắng tạo thành một mặt chắn liền nhau.

·        Middle blocker cần khép sát với blocker ngoài.

·        Cả đội nên biết block đang muốn che đường nào.

Ví dụ, nếu hàng chắn chủ động che đường dọc thì hàng sau có thể chú ý nhiều hơn đến đường chéo. USA Volleyball cũng khuyên blocker nên nói rõ với hàng sau về khu vực mà mình đang che.

Chắn đơn, chắn đôi và chắn ba khác nhau thế nào?

Những luật FIVB cần nhớ khi đập và chắn

·        Attack hit không chỉ là cú đập mạnh. Mọi hành động đưa bóng về phía đối phương, trừ phát bóng và chắn bóng, đều có thể được tính là hành động tấn công.

·        Mỗi đội có tối đa 3 lần chạm bóng để đưa bóng trở lại, không tính lần chạm chắn.

·        Người vừa chạm block vẫn có thể chạm bóng tiếp. Lần chạm sau đó được tính là lần chạm đầu tiên của đội.

·        Chỉ cầu thủ hàng trước được hoàn tất một pha chắn. Khi chạm bóng, một phần cơ thể của người chắn phải cao hơn mép trên của lưới.

·        Cầu thủ hàng sau không được hoàn tất hoặc tham gia vào completed block. Libero cũng không được thực hiện block attempt.

·        Không được chắn quả phát bóng của đối phương.

·        Được đưa tay qua lưới khi chắn, nhưng không được lấy bóng trước khi đối phương hoàn thành quyền chơi bóng của họ.

Cầu thủ hàng sau có được đập bóng không?

·        Vạch tấn công nằm cách trục đường giữa sân 3 m ở mỗi bên.

·        Nếu cầu thủ hàng sau đánh bóng khi bóng hoàn toàn cao hơn mép trên của lưới, họ phải bật từ phía sau vạch tấn công.

·        Khi bật, chân không được chạm hoặc vượt qua vạch tấn công.

·        Sau khi đánh bóng, người chơi được phép tiếp đất ở phía trước vạch.

·        Nếu tại thời điểm chạm bóng, bóng không hoàn toàn cao hơn mép trên của lưới thì cầu thủ hàng sau vẫn có thể tấn công trong khu vực phía trước.

Lỗi đập bóng thường gặp và cách sửa

Lỗi chắn bóng thường gặp và cách sửa

Bài tập đập bóng cho người mới

Lúc mới tập, có thể đánh ở khoảng 50–70% lực. Khi điểm tiếp xúc và hướng bóng đã ổn định thì mới tăng lực dần.

Bài tập chắn bóng cho người mới

Lúc đầu, người tấn công có thể đánh ở khoảng 50–70% tốc độ. Khi blocker đã theo kịp đường chuyền và thường xuyên đến đúng chỗ thì mới tăng tốc dần.

Tập bao nhiêu thì nên nghỉ?

·        Mỗi nội dung kỹ thuật có thể tập khoảng 10–15 phút rồi đổi bài.

·        Có thể chia thành các hiệp ngắn khoảng 6–12 lần.

·        Nghỉ khoảng 45–90 giây giữa các hiệp kỹ thuật.

·        Với bài có nhiều lần bật mạnh, nên nghỉ lâu hơn nếu chân bắt đầu nặng.

·        Nếu bước chân bắt đầu rối, bóng đi thiếu chính xác hoặc tiếp đất không còn chắc thì nên dừng hoặc giảm lượng tập.

AAOS cho biết chấn thương do quá tải có thể xảy ra khi tần suất, thời gian hoặc cường độ vận động tăng quá nhanh. Với các bài chạy và bật nhảy, nên tăng khối lượng từ từ thay vì tăng mạnh trong thời gian ngắn.

Nếu thường xuyên bị đau khi vận động, đau ngày càng tăng, có sưng hoặc ảnh hưởng đến việc đi lại thì không nên cố tập tiếp. Trong trường hợp này nên để nhân viên y tế kiểm tra.

Người mới nên học theo thứ tự nào?

Khi một động tác đã giữ được khá ổn trong khoảng 2–3 hiệp thì mới nên tăng tốc độ, tăng lực hoặc làm bài khó hơn.

Finally

·        Khi đập, đừng vội nghĩ đến lực trước. Chạy đúng nhịp, bật đúng chỗ và giữ bóng ở phía trước vai sẽ quan trọng hơn.

·        Nếu muốn đánh mạnh hơn, hãy sửa điểm tiếp xúc trước rồi mới tăng tốc tay.

·        Đừng chỉ tập một hướng. Nên tập cả đánh chéo, đánh dọc, đánh vào tay chắn và bóng nhẹ.

·        Khi chắn, đừng chỉ nhìn quả bóng. Hãy nhìn chuyền hai, người đập rồi mới quay lại bóng.

·        Đến đúng vị trí và bật đúng lúc quan trọng hơn việc cố nhảy thật cao.

·        Khi tập, số lần làm đúng quan trọng hơn việc cố làm thật nhiều.

·        Về luật, cần nhớ rằng lần chạm block hợp lệ không tính vào ba lần chạm của đội, còn vạch tấn công nằm cách đường giữa sân 3 m.